Chẩn đoán và xử trí phù phổi cấp huyết động

Phï phæi cÊp lµ t×nh tr¹ng ø ®äng qu¸ møc dÞch trong kho¶ng kÏ vµ phÕ nang dÉn tíi suy h« hÊp cÊp tiÕn triÓn nhanh. NÕu kh«ng ph¸t hiÖn, chÈn ®o¸n sím, can thiÖp ®óng kÞp thêi sÏ nhanh chãng dÊn ®Õn suy h« hÊp cÊp nÆng, cã nhiÒu nguy c¬ tö vong.

I. ChÈn ®o¸n:

1. L©m sµng: lµ chñ yÕu
C¬n phï phæi cÊp xuÊt hiÖn ®ét ngét, nhanh, hay gÆp vÒ ®ªm. BÖnh nh©n lo l¾ng, ho¶ng hèt, ph¶i ngåi dËy ®Ó thë.
Khã thë, thë nhanh(trªn 30 lÇn/phót), tÝm m«i vµ ®Çu chi, v· må h«i.
Cã thÓ kh¹c ra ®êm bät hång.
R× rµo phÕ nang hai phæi gi¶m, nhiÒu ran Èm c¶ hai phæi, b¾t ®Çu ë hai ®¸y phæi, d©ng dÇn lªn nh­ n­íc thuû triÒu d©ng c¶ hai phæi.
Cã thÓ nghe tiÕng ran ng¸y.
NhÞp tim nhanh 100 ®Õn 140 lÇn/phót. Cã thÓ cã tiÕng ngùa phi tr¸i.
HuyÕt ¸p cã thÓ b×nh th­êng hoÆc t¨ng. NÕu HA tèi thiÓu > 120 mmHg cã thÓ nghÜ ®Õn phï phæi cÊp do t¨ng huyÕt ¸p
HuyÕt ¸p sÏ tôt nÕu phï phæi cÊp kÐo dµi, suy h« hÊp nÆng.
Rèi lo¹n ý thøc, thë chËm, v· må h«i, tÝm ®Çu chi, da næi v©n tÝm
NhÞp tim chËm

2. XÐt nghiÖm:
KhÝ m¸u: PaO2 gi¶m, PaCO2 b×nh thư­êng hoÆc gi¶m.
Protein dÞch phæi (-).
§¸nh gi¸ c¸c chØ sè huyÕt ®éng:

+ áp lùc tÜnh m¹ch trung t©m (CVP) >15 cmH2O
+ áp lùc mao m¹ch phæi bÝt (PCWP) > 18 mmHg
+ Cung lư­îng tim (CO) gi¶m

XQ phæi th¼ng: H×nh ¶nh th©m nhiÔm lan to¶ hai bªn phæi, hay ®¸m mê lan to¶ hai bªn phæi xuÊt ph¸t tõ rèn phæi hai bªn (®¸m mê h×nh c¸nh b­ím).
H×nh tim to (chØ sè tim – ngùc > 50%)
§iÖn t©m ®å: Cã h×nh ¶nh dÇy thÊt tr¸i (Trôc tr¸i, chØ sè Sokolow-Lyon: RV5+SV2 35mm …) th­ưêng thÊy ë bÖnh nh©n t¨ng huyÕt ¸p.
C¸c xÐt nghiÖm cÇn thiÕt kh¸c: §iÖn gi¶i ®å, CPK, CPK-MB, glucose m¸u, creatinin m¸u, siªu ©m tim…

II. ChÈn ®o¸n ph©n biÖt:

Phï phæi cÊp tæn thư­¬ng:

+ Protein dÞch phæi > 0,5g/l
+ C¸c chØ sè huyÕt ®éng: CVP b×nh thưêng, CPWP b×nh thưêng, HA b×nh thư­êng
+ Kh«ng cã dÊu hiÖu suy tim tr¸i
+ XQ phæi cã h×nh ¶nh mê kho¶ng kÏ lan to¶.

C¬n hen phÕ qu¶n cÊp
§ît cÊp bÖnh phæi t¾c nghÏn m¹n tÝnh
T¾c m¹ch phæi
DÞ vËt ®­êng thë

III. Nguyªn nh©n phï phæi cÊp huyÕt ®éng:
HÑp van hai l¸ khÝt
T¨ng huyÕt ¸p
ThiÕu m¸u cÊp c¬ tim, nhåi m¸u c¬ tim
Viªm mµng ngoµi tim g©y Ðp tim cÊp
T¾c m¹ch phæi
T¨ng thÓ tÝch tuÇn hoµn cÊp tÝnh, gÆp trong:

+ Suy thËn cÊp
+ TruyÒn dÞch nhiÒu, nhanh

Ngoµi ra cã thÓ gÆp trong:

+ Ngé ®éc thuèc: Meprobamat…
+ Tæn th­ư¬ng thÇn kinh: Sau tai biÕn m¹ch m¸u n·o, chÊn th­ư¬ng sä n·o…

IV. Tiªn l­ưîng:

BÖnh th­ưêng tiÕn triÓn nhanh, rÇm ré, phôc håi nhanh nÕu xö trÝ ®óng
Cã thÓ ngõng tim do suy h« hÊp

V. Xö trÝ phï phæi cÊp huyÕt ®éng:

§¶m b¶o chøc n¨ng h« hÊp, môc tiªu SaO2 > 90%

1. T¹i chç:

T­ư thÕ bÖnh nh©n: NÕu kh«ng cã tôt huyÕt ¸p ®Ó bÖnh nh©n ë t­ thÕ ngåi, hai ch©n thâng, hoÆc tư­ thÕ Fowler (nöa n»m, nöa ngåi).
Ga r« tÜnh m¹ch 3 trong 4 chi t¹m thêi, lu©n chuyÓn chi ga r«, ®Ó h¹n chÕ m¸u tÜnh m¹ch trë vÒ
Cã thÓ chÝch m¸u tÜnh m¹ch nÕu kh«ng cã thiÕu m¸u
Thë oxy qua sonde mòi, mask 8-10 l/phót. H« hÊp hç trî qua mask.
NÕu cã t¨ng HA: Nifenipine (Adalate) nhanh, viªn nang 10 mg, nhá giät d­ưíi lưìi 5-10 giät

2. T¹i bÖnh viÖn:

Gi¶m tiÒn g¸nh:

+ Lîi tiÓu: Lasix, d¹ng èng 20 mg, tiªm tÜnh m¹ch 2 èng, cã thÓ tiªm nh¾c l¹i sau 15 phót nÕu ch­a ®ì, tæng liÒu cã thÓ dïng tíi 200 mg (trong tr­ưêng hîp suy thËn).
+ Nitroglycerine: T¸c dông nhanh, lµm gi·n tÜnh m¹ch, gi·n nhÑ ®éng m¹ch, gi·n m¹ch vµnh. NgËm d­ưíi lưìi hoÆc xÞt häng 0,3-0,4 mg/10phót
+ Lenitral: Pha trong dung dÞch glucose 5% truyÒn tÜnh m¹ch 1-2 mg/giê (ChØ ®Þnh trong thiÕu m¸u c¬ tim cÊp, nhåi m¸u c¬ tim, t¨ng huyÕt ¸p…)
+ Morphine: T¸c dông gi·n tÜnh m¹ch nhÑ, t¸c dông an thÇn. Chó ý cã thÓ g©y øc chÕ h« hÊp.

Gi¶m hËu g¸nh:

+ H¹ huyÕt ¸p nÕu cã c¬n t¨ng huyÕt ¸p, tèi nhÊt dïng thuèc ®­ưêng tÜnh m¹ch, t¸c dông nhanh.

+ C¸c lo¹i thuèc h¹ ¸p:

Nitroglycerine truyÒn tÜnh m¹ch,
Nicardipine (Loxen) truyÒn tÜnh m¹ch, liÒu 1-5 mg/giê.
Nitroprusside truyÒn tÜnh m¹ch 3
μg/kg/phót.
Adalate nhanh 10mg, 5-10 giät d­íi l­ìi, nh¾c l¹i sau 10-15 phót nÕu huyÕt ¸p kh«ng gi¶m.


Trî tim:
+ Digoxin:
Cã t¸c dông trî tim vµ lµm gi¶m nhip tim
ChØ ®Þnh trong hÑp van hai l¸, suy tim tr¸I cÊp, rung nhÜ nhanh.
LiÒu dïng 0,5-1mg sau khi cho lîi tiÓu.

+ Dopamine, dobutamine:
Cã t¸c dông t¨ng co bãp c¬ tim m¹nh, nhanh ng¾n.
ChØ ®Þnh khi cã tôt HA, sèc tim
LiÒu dïng: truyÒn tÜnh m¹ch 2-20
μg/kg/phót

3. §Æt néi khÝ qu¶n, hót dÞch phÕ qu¶n

4. Thë m¸y: IPPV ± PEEP, FiO2 0,5.

5. §iÒu trÞ nguyªn nh©n

VI. BiÕn chøng:
T¾c m¹ch phæi
T¾c m¹ch vµnh
T¾c m¹ch n·o
Viªm phæi.

BS Quang Thiện (biên soạn)

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s


%d bloggers like this: